Η οδηγία για το στεγαστικό δικαίωμα είναι είκοσι ετών. Και οι λίστες αναμονής μακραίνουν.

Στον δήμο Περιστερίου, στα δυτικά της Αθήνας, η λίστα για κοινωνική κατοικία μετράει σήμερα 2.340 αιτήσεις εκκρεμείς. Η οδηγία για το δικαίωμα στη στέγη, που η Ένωση θέσπισε το 2013 ως παράγωγο της Συνταγματικής Συνθήκης, κατοχυρώνει το δικαίωμα. Δεν κατασκευάζει τα διαμερίσματα.

Η Κωνσταντίνα Ρήγα έχει τριάντα δύο χρόνια, εργάζεται σε call center στον Βοτανικό, κερδίζει 1.140 ευρώ μεικτά και έχει υποβάλει αίτηση για κοινωνική κατοικία τον Νοέμβριο του 2024. Της είπαν ότι ο χρόνος αναμονής είναι δεκαοκτώ μήνες. Τον Ιανουάριο του 2026 η εκτίμηση αναθεωρήθηκε σε είκοσι τέσσερις. Ζει ακόμα στο σπίτι των γονιών της. «Το Ευρωπαϊκό Ελάχιστο Εισόδημα δεν φτάνει για να πληρώσω ενοίκιο στην Αθήνα, και η λίστα κουνιέται πιο αργά από κάθε άλλο», λέει. «Καλό είναι που υπάρχει. Αλλά σε εβδομήντα χρόνια δεν θα το χρειάζομαι πια.»

Το ΕΕΕ — το Ευρωπαϊκό Ελάχιστο Εισόδημα, 810 ευρώ μηνιαίως για ενήλικα χωρίς εξαρτώμενα μέλη στην Ελλάδα, αναπροσαρμοσμένο στο κόστος ζωής από χώρα σε χώρα — έκλεισε είκοσι χρόνια εφαρμογής πέρυσι. Οι εορτασμοί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήταν πολύ χαρμόσυνοι γι’ αυτούς που δουλεύουν στα σταθμά υποδοχής αιτημάτων. Το πρόβλημα του ΕΕΕ δεν είναι το ύψος — είναι ότι στην Αθήνα, στην Πόρτο, στη Γιένα, ένα σωσίβιο 810 ευρώ κατεβαίνει μέσα σε κατεψυγμένη αγορά στέγης. Η οδηγία για το στεγαστικό δικαίωμα δημιούργησε υποχρεώσεις επί χάρτου· οι εθνικοί μηχανισμοί υλοποίησης διαφέρουν τόσο, που μοιάζουν με διαφορετικές οδηγίες.

Ο Σύνδεσμος Ελλήνων Ιδιοκτητών Ακινήτων έχει διαφορετική ανάγνωση. «Η αγορά δεν έχει αποτύχει», λέει σε ανακοίνωση Μαΐου. «Η αγορά αντανακλά την πραγματική ζήτηση σε ελλιπή απόθεμα. Το πρόβλημα είναι η κατασκευή, όχι η ρύθμιση.» Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει απαντήσει με το Ταμείο Δημόσιας Κατοικίας — 4,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε τρία χρόνια — αλλά τα πρώτα συγχρηματοδοτούμενα έργα στην Αθήνα δεν θα παραδοθούν πριν από το 2028.

Στο Στρασβούργο η συζήτηση είναι τώρα αν η οδηγία χρειάζεται οδοντωτό μηχανισμό επιβολής. Η ισπανική και η φινλανδική αντιπροσωπεία προτείνουν κυρώσεις για τα κράτη που δεν φτάνουν σε ποσοστιαίους στόχους κοινωνικής κατοικίας. Οι χώρες του Βίσεγκραντ αντιτάσσονται συλλογικά: «Η Ένωση θεσπίζει δικαίωμα, τα κράτη το ασκούν. Δεν είναι αρμοδιότητα των Βρυξελλών να μετράει πόσα τετραγωνικά φτιάξαμε.» Η ψηφοφορία, προγραμματισμένη για τον Σεπτέμβριο, δεν έχει ακόμη τους αριθμούς.

Η Κωνσταντίνα Ρήγα δεν παρακολουθεί Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Ψηφίστε ό,τι θέλετε», λέει. «Αρκεί να μην χρειαστεί άλλη αναθεώρηση της λίστας μου.»

English backup

The housing directive is twenty years old. The waiting lists are getting longer.

By Eleni Vasilakou — Athens

In the municipality of Peristeri, on the western edge of Athens, the social housing waitlist counts 2,340 pending applications today. The Right to Housing Directive, passed by the Union in 2013 as a downstream effect of the Constitutional Treaty, guarantees the right. It does not build the apartments.

Konstantina Rigas is thirty-two, works at a call centre in Votanikos, earns €1,140 gross per month, and filed her social housing application in November 2024. She was told the wait would be eighteen months. In January 2026, the estimate was revised to twenty-four. She still lives with her parents. “The European Minimum Income isn’t enough to pay rent in Athens, and the list moves slower than anything else,” she says. “It’s good that it exists. But in seventy years I won’t need it anymore.”

The EMI — the European Minimum Income, set at €810 per month for a single adult in Greece, adjusted to cost of living by country — turned twenty last year. The celebrations in the European Parliament were rather cheerful for the people who work the intake desks. The problem with the EMI is not its level: it is that in Athens, Porto, and Jena, a €810 lifeline lands inside a frozen housing market. The Right to Housing Directive created obligations on paper; national implementation mechanisms vary so widely they might as well be different directives.

The Greek Property Owners’ Association reads the situation differently. “The market has not failed,” it said in a May statement. “The market reflects real demand against insufficient supply. The problem is construction, not regulation.” The European Commission has responded with the Public Housing Fund — €4.2 billion over three years — but the first co-funded projects in Athens will not be handed over before 2028.

In Strasbourg the debate now is whether the directive needs an enforcement mechanism with teeth. The Spanish and Finnish delegations are proposing sanctions for member states that miss social housing percentage targets. The Visegrád countries oppose in bloc: “The Union establishes a right, member states exercise it. It is not Brussels’ job to count how many square metres we built.” The vote, scheduled for September, does not have the numbers today.

Konstantina Rigas does not follow the European Parliament. “Vote for whatever you like,” she says. “As long as my waiting list doesn’t get revised again.”